Γινόμαστε Παρόντες

Το να γίνουμε παρόντες σημαίνει να επιστρέφουμε ξανά και ξανά στην αγνή, διαχρονική επίγνωση που υπάρχει πίσω από κάθε σκέψη, συναίσθημα ή εμπειρία. Σημαίνει να μην κρατάμε ζωντανά στο μυαλό μας γεγονότα, ιστορίες, παράπονα ή σενάρια, αλλά να επιλέγουμε συνειδητά την Παρουσία ως την αληθινή μας ταυτότητα. Μόνο η Παρουσία μπορεί να μας απελευθερώσει από το εγώ — και μπορούμε να είμαστε παρόντες μόνο τώρα, ποτέ χθες ή αύριο.

Η Παρουσία είναι η μόνη δύναμη που μπορεί να αναιρέσει το παρελθόν μέσα μας και να μεταμορφώσει την κατάσταση της συνειδητότητάς μας. Όταν είμαστε σε επαγρύπνηση, αναγνωρίζουμε τη φωνή στο κεφάλι μας για αυτό που είναι: μια παλιά σκέψη, επηρεασμένη από το παρελθόν. Δεν χρειάζεται να πιστεύουμε κάθε σκέψη που εμφανίζεται. Η συνειδητότητα σημαίνει ότι βλέπουμε τη σκέψη χωρίς να ταυτιζόμαστε με αυτήν — και μόνο η Παρουσία μπορεί να διαλύσει το ασυνείδητο παρελθόν.

Στο Ζεν, η στιγμή της Παρουσίας ονομάζεται σάτορι: μια σύντομη έξοδος από τη φωνή στο κεφάλι, από την ταραχή των συναισθημάτων, από τη σύγχυση της σκέψης. Είναι η εμφάνιση μιας εσωτερικής ευρυχωρίας εκεί όπου πριν υπήρχε μόνο θόρυβος.

Για να τερματίσουμε τη δυστυχία που ταλαιπωρεί την ανθρωπότητα εδώ και χιλιάδες χρόνια, ξεκινάμε από τον εαυτό μας. Αναλαμβάνουμε την ευθύνη της εσωτερικής μας κατάστασης κάθε στιγμή. Ρωτάμε: «Υπάρχει αρνητικότητα μέσα μου τώρα;» Παρατηρούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματα που τη συνοδεύουν. Βλέπουμε τη χαμηλού επιπέδου δυσαρέσκεια, τη νευρικότητα, την εσωτερική ένταση. Παρατηρούμε τις σκέψεις που φαίνεται να εξηγούν αυτή τη δυσφορία, αλλά στην πραγματικότητα την προκαλούν.

Η στιγμή που γινόμαστε συνειδητοί για μια αρνητική κατάσταση δεν είναι αποτυχία — είναι επιτυχία. Πριν υπάρξει αυτή η επίγνωση, είμαστε ταυτισμένοι με τις εσωτερικές μας καταστάσεις. Αυτή η ταύτιση είναι το εγώ. Με τη συνειδητότητα έρχεται η αποταύτιση. Η αίσθηση του εαυτού μετατοπίζεται: πριν ήμασταν οι σκέψεις και τα συναισθήματα· τώρα είμαστε η Παρουσία που τα παρατηρεί.

Μέσα από αυτή τη μετατόπιση, οι σκέψεις και τα συναισθήματα γίνονται απρόσωπα. Δεν υπάρχει πια «εγώ» μέσα τους. Είναι απλώς ανθρώπινες σκέψεις, ανθρώπινα συναισθήματα. Η προσωπική μας ιστορία — ένα σύνολο νοητικών και συναισθηματικών μορφών — παύει να καθορίζει την ταυτότητά μας. Είμαστε το φως της Παρουσίας, η συνειδητότητα που προηγείται και είναι βαθύτερη από κάθε μορφή.

Η αρνητικότητα δεν είναι έξυπνη· ανήκει πάντα στο εγώ. Κάτι μέσα μας την επιθυμεί ή πιστεύει ότι θα μας δώσει κάτι. Όταν το δούμε αυτό, η ταυτότητα μετατοπίζεται από το εγώ στη συνειδητότητα. Το εγώ μικραίνει· η Παρουσία μεγαλώνει. Και όταν, μέσα στην αρνητικότητα, μπορούμε να πούμε: «Αυτή τη στιγμή δημιουργώ δυστυχία για τον εαυτό μου», ανοίγουμε τον εαυτό μας σε άπειρες δυνατότητες. Η δυστυχία διαλύεται τη στιγμή που αναγνωρίζεται ως μη έξυπνη.

Όσο μεγαλύτερο είναι το κοινό παρελθόν σε μια σχέση, τόσο πιο παρόντες χρειάζεται να είμαστε. Μια αυθεντική σχέση δεν κυριαρχείται από το εγώ, αλλά από ανοιχτή, επαγρύπνητη προσοχή στον άλλον — χωρίς επιθυμία, χωρίς προσδοκία. Αυτή η προσοχή είναι Παρουσία. Είναι η βάση κάθε αληθινής σχέσης.

Όταν κοιτάζουμε, ακούμε ή αγγίζουμε το παιδί μας, είμαστε πλήρως παρόντες. Δεν είμαστε μόνο ρόλος· είμαστε η σιωπηλή επίγνωση που αλληλεπιδρά. Όταν συναντούμε ανθρώπους, δίνουμε την πλήρη προσοχή μας. Δεν είμαστε εκεί ως πρόσωπο, αλλά ως πεδίο συνειδητότητας. Ο άνθρωπος γίνεται πιο σημαντικός από τα πράγματα.

Η συγχώρεση εμφανίζεται φυσικά όταν βλέπουμε ότι τα παράπονα δεν εξυπηρετούν τίποτα παρά μόνο την ενίσχυση ενός ψεύτικου εγώ. Όταν συγχωρούμε, η ταυτότητα του θύματος διαλύεται και εμφανίζεται η αληθινή μας δύναμη: η δύναμη της Παρουσίας.

Η Παρουσία είναι κατάσταση εσωτερικής ευρυχωρίας. Όταν είμαστε παρόντες, δεν χρειάζεται να ρωτήσουμε «Πώς αντιδρώ;». Είμαστε ήρεμοι, ανοιχτοί, επαγρύπνητοι. Φέρνουμε χώρο στη στιγμή. Βλέπουμε και ακούμε καθαρά. Γινόμαστε ένα με την κατάσταση. Αν χρειάζεται δράση, αυτή εκτελείται μέσω μας, χωρίς εγωιστική παρέμβαση, με ακρίβεια και σοφία.

Όταν είμαστε παρόντες, η Παρουσία μας ρέει μέσα σε ό,τι κάνουμε. Η δράση αποκτά ποιότητα, δύναμη, καθαρότητα. Δεν είναι μέσο για επίτευξη στόχων· είναι πλήρης από μόνη της, γεμάτη ζωντάνια. Η φιλική σχέση με την παρούσα στιγμή είναι η βάση κάθε αποτελεσματικής, δημιουργικής και αμόλυντης από αρνητικότητα δράσης.

Το να γίνουμε παρόντες δεν είναι τεχνική. Είναι τρόπος ύπαρξης. Είναι η επιστροφή στο σπίτι — στο μόνο μέρος όπου η ζωή συμβαίνει πραγματικά.

Μαθαίνουμε να μην κρατάμε ζωντανά στο μυαλό μας καταστάσεις ή γεγονότα, αλλά να επιστρέφουμε συνεχώς την προσοχή μας στην αγνή, διαχρονική Παρουσία, αντί να χανόμαστε σε ψυχολογικά σενάρια.
Η ίδια η Παρουσία μας γίνεται η ταυτότητά μας, και όχι οι σκέψεις ή τα συναισθήματά μας.

Μόνο η Παρουσία μπορεί να μας απελευθερώσει από το εγώ, και μπορούμε να είμαστε παρόντες μόνο τώρα, όχι χθες ή αύριο.
Μόνο η Παρουσία μπορεί να αναιρέσει το παρελθόν μέσα μας και να μεταμορφώσει την κατάσταση της συνειδητότητάς μας.

Ας είμαστε σε επαγρύπνηση. Όταν υπάρχει συνειδητότητα μέσα μας, μπορούμε να αναγνωρίζουμε τη φωνή στο κεφάλι μας για αυτό που είναι: μια παλιά σκέψη, επηρεασμένη από το παρελθόν.
Δεν χρειάζεται να πιστεύουμε σε κάθε σκέψη που έχουμε. Είναι απλώς μια παλιά σκέψη.
Η συνειδητότητα σημαίνει Παρουσία, και μόνο η Παρουσία μπορεί να διαλύσει το ασυνείδητο παρελθόν μέσα μας.

Στο Ζεν, αυτό που ονομάζεται σάτορι είναι μια στιγμή Παρουσίας: μια σύντομη έξοδος από τη φωνή στο κεφάλι, τις διαδικασίες σκέψης και την αντανάκλασή τους στο σώμα ως συναίσθημα.
Είναι η εμφάνιση μιας εσωτερικής ευρυχωρίας, όπου πριν υπήρχε μόνο η σύγχυση της σκέψης και η ταραχή των συναισθημάτων.

Για να τερματίσουμε τη δυστυχία που ταλαιπωρεί την ανθρώπινη κατάσταση εδώ και χιλιάδες χρόνια, ξεκινάμε με τον εαυτό μας και αναλαμβάνουμε την ευθύνη της εσωτερικής μας κατάστασης κάθε στιγμή.
Ρωτάμε τον εαυτό μας: «Υπάρχει αρνητικότητα μέσα μου αυτή τη στιγμή;»

Γινόμαστε προσεκτικοί, παρατηρούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας.
Προσέχουμε τη χαμηλού επιπέδου δυσαρέσκεια, τη νευρικότητα, το «είμαι μπουχτισμένοι» και άλλα.
Παρατηρούμε τις σκέψεις που φαίνεται να δικαιολογούν ή να εξηγούν αυτή τη δυσφορία, αλλά στην πραγματικότητα την προκαλούν.

Η στιγμή που γινόμαστε συνειδητοί για μια αρνητική κατάσταση δεν είναι αποτυχία. Είναι επιτυχία.
Πριν υπάρξει αυτή η συνειδητότητα, είμαστε ταυτισμένοι με τις εσωτερικές μας καταστάσεις. Αυτή η ταύτιση είναι το εγώ.

Με τη συνειδητότητα έρχεται η αποταύτιση από σκέψεις, συναισθήματα και αντιδράσεις.
Αναγνωρίζουμε αυτά που συμβαίνουν και, τη στιγμή της αναγνώρισης, η αποταύτιση συμβαίνει αυτόματα.
Η αίσθηση του εαυτού μας μετατοπίζεται: πριν ήμασταν οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι αντιδράσεις· τώρα είμαστε η συνειδητή Παρουσία που τα παρατηρεί.

Συναισθήματα και σκέψεις γίνονται απρόσωπα μέσω της συνειδητότητας.
Δεν υπάρχει πια εγώ σε αυτά. Είναι απλώς ανθρώπινα συναισθήματα, ανθρώπινες σκέψεις.
Η προσωπική μας ιστορία, που είναι τελικά μόνο ένα σύνολο σκέψεων και συναισθημάτων, γίνεται δευτερεύουσας σημασίας και δεν καθορίζει πλέον την ταυτότητά μας.
Είμαστε το φως της Παρουσίας, η συνειδητότητα που προηγείται και είναι βαθύτερη από οποιαδήποτε σκέψη ή συναίσθημα.

Η αρνητικότητα δεν είναι έξυπνη· ανήκει πάντα στο εγώ.
Κάθε φορά που είμαστε σε αρνητική κατάσταση, υπάρχει μέσα μας κάτι που επιθυμεί την αρνητικότητα ή πιστεύει ότι θα μας δώσει κάτι.
Όταν συνειδητοποιούμε αυτό, η ταυτότητά μας μετατοπίζεται από το εγώ στη συνειδητότητα. Το εγώ μικραίνει και η συνειδητότητα μεγαλώνει.

Όταν στο μέσον της αρνητικότητας μπορούμε να πούμε:
«Αυτή τη στιγμή δημιουργώ δυστυχία για τον εαυτό μου»,
ανοίγουμε τον εαυτό μας σε άπειρες δυνατότητες, πιο σοφούς τρόπους να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση.
Απελευθερωνόμαστε από τη δυστυχία τη στιγμή που την αναγνωρίζουμε ως μη έξυπνη.

Όσο μεγαλύτερο είναι το κοινό παρελθόν σε μια σχέση, τόσο πιο παρόντες πρέπει να είμαστε.
Μια γνήσια σχέση δεν κυριαρχείται από το εγώ, αλλά από ανοιχτή, επαγρύπνητη προσοχή στον άλλον χωρίς επιθυμία.
Αυτή η προσοχή είναι Παρουσία. Είναι η προϋπόθεση για κάθε αυθεντική σχέση.

Όταν κοιτάζουμε, ακούμε, αγγίζουμε ή βοηθάμε το παιδί μας, είμαστε πλήρως παρόντες.
Δεν είμαστε μόνο πατέρας ή μητέρα· είμαστε η επαγρύπνηση, η σιωπή, η Παρουσία που αλληλεπιδρά.

Όταν συναντούμε ανθρώπους, δίνουμε την πλήρη προσοχή μας.
Δεν είμαστε εκεί ως πρόσωπο, αλλά ως πεδίο συνειδητότητας, επαγρύπνητης Παρουσίας.
Η διάσταση της Παρουσίας γίνεται πιο σημαντική από τις συζητήσεις ή τα αντικείμενα· ο άνθρωπος γίνεται πιο σημαντικός από τα πράγματα.

Η συγχώρεση εμφανίζεται φυσικά όταν βλέπουμε ότι οι παράπονοι δεν εξυπηρετούν άλλο σκοπό παρά να ενισχύσουν ένα ψεύτικο εγώ.
Η συνειδητοποίηση αυτή απελευθερώνει.
Όταν συγχωρούμε, η ταυτότητα του θύματος διαλύεται και η αληθινή δύναμή μας εμφανίζεται: η δύναμη της Παρουσίας.

Η Παρουσία είναι κατάσταση εσωτερικής ευρυχωρίας.
Όταν είμαστε παρόντες, δεν χρειάζεται καν να ρωτήσουμε «Πώς αντιδρώ σε αυτή τη στιγμή;».
Είμαστε ήρεμοι, επαγρύπνητοι, ανοιχτοί σε ό,τι είναι.
Φέρνουμε μια νέα διάσταση στη στιγμή: χώρο.
Στη συνέχεια, βλέπουμε και ακούμε. Γινόμαστε ένα με την κατάσταση.
Αν χρειάζεται δράση, αυτή εκτελείται μέσω μας, κατάλληλα και σωστά, χωρίς εγωιστική παρέμβαση.

Όταν είμαστε παρόντες, η Παρουσία μας ρέει και μεταμορφώνει ό,τι κάνουμε.
Υπάρχει ποιότητα και δύναμη σε κάθε μας δράση.
Η δράση είναι πλήρης από μόνη της, γεμάτη χαρά και ζωντάνια, όχι μέσο για επίτευξη στόχων.
Η φιλική σχέση με την Παρούσα στιγμή είναι η βάση για αποτελεσματική και μη μολυσμένη από αρνητικότητα δράση.